W samym centrum Katowic, w Strefie Kultury – dawnym obszarze Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice” – wznosi się budynek, który odmienił kulturalne oblicze miasta. Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (NOSPR) to znacznie więcej niż tylko sala koncertowa. To architektoniczna ikona, akustyczna perła i symbol transformacji Śląska, który z przemysłowego regionu stał się dynamicznym centrum kultury i sztuki.
Historia brzmienia: Od Fitelberga do współczesności
Historia orkiestry, choć związana z Katowicami, ma swoje korzenie w Warszawie, gdzie w 1935 roku powstała Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, założona i prowadzona przez legendarnego Grzegorza Fitelberga. Po zniszczeniach wojennych, orkiestra została reaktywowana w marcu 1945 roku w Katowicach przez Witolda Rowickiego. Katowice, z nietkniętym wojną studiem nagraniowym, stały się nowym domem dla zespołu.
Przez dekady orkiestra współpracowała z największymi postaciami świata muzyki, takimi jak Witold Lutosławski, Wojciech Kilar czy Krzysztof Penderecki. Zespół prowadzili wybitni dyrygenci, m.in. Jan Krenz, Jerzy Maksymiuk, a później Antoni Wit i Alexander Liebreich. W uznaniu zasług i międzynarodowej renomy, orkiestra otrzymała w 1999 roku tytuł „Narodowej”. Przez lata NOSPR wzmacniał swoją pozycję, występując w najważniejszych salach koncertowych świata.
Architektura z Duszą Nikiszowca: Geniusz Projektu
Siedziba NOSPR, zaprojektowana przez Tomasza Koniora (Konior Studio), powstała na terenach poprzemysłowych, gdzie niegdyś znajdowała się Kopalnia Węgla Kamiennego „Katowice”. Architektura budynku jest głęboko zakorzeniona w śląskim dziedzictwie.
Zewnętrzna elewacja to ukłon w stronę osiedla patronackiego Nikiszowiec. Fasada składa się z 80 ceglanych, pionowych filarów o różnej szerokości, przypominających okna w ceglanych familokach. Do jej budowy użyto ponad 611 tysięcy cegieł wypalanych w tradycyjnym piecu Hoffmana.
Sercem obiektu jest monumentalna, wewnętrzna bryła z barwionego betonu, kryjąca Wielką Salę Koncertową na 1800 miejsc. Wnętrza imponują harmonią betonu, marmuru i drewna, a ich układ (tzw. układ winnicy) lokuje widownię dookoła sceny, skracając dystans między muzykami a publicznością. Na wyposażeniu sali znajdują się organy, które zaprojektowano już w 2017 roku, a ich imponujący montaż ukończono we wrześniu 2022 roku. Instrument ma 13 metrów wysokości i 6 metrów szerokości.
Akustyka Światowej Klasy i Współczesne Działanie
To, co uczyniło NOSPR sławnym na całym świecie, to jego wybitna akustyka. Nad projektem akustycznym czuwał japoński inżynier Yasuhisa Toyota z firmy Nagata Acoustics – światowy autorytet w tej dziedzinie. Dzięki jego pracy, Wielka Sala Koncertowa NOSPR regularnie uznawana jest za jedną z najlepszych pod względem akustycznym w Europie.
NOSPR to więcej niż orkiestra. Instytucja prowadzi bogaty program edukacyjny, oferując m.in. Spacery dźwiękowe (zwiedzanie obiektu połączone z poznawaniem jego unikalnej akustyki), warsztaty dla dzieci (np. „Razem wśród dźwięków”), czy spotkania w księgarni BOOKiestra. W Katowicach, w nowej siedzibie, odbywają się prestiżowe wydarzenia, takie jak organizowany co pięć lat Międzynarodowy Konkurs Muzyczny im. Karola Szymanowskiego.
Fotografie pochodzą z strony NOSPR na licencji CC BY-SA 4.0
