Dzisiejsza Fabryka Porcelany, położona na styku dzielnic Zawodzie i Bogucice, ma korzenie sięgające lat 80. XIX wieku, kiedy to pełniła funkcję fabryki pasz. Prawdziwy przełom nastąpił w latach 1923-1925, gdy budynki zostały zaadaptowane na potrzeby produkcji porcelany przez koncern Giesche, przyjmując nazwę „Porcelana Giesche”.
Choć początki produkcji porcelany w Bogucicach sięgają 1920 roku, to właśnie pod marką Giesche zakład stał się jednym z wiodących producentów w Polsce, konkurując z Ćmielowem czy Chodzieżą. Porcelana Giesche cieszyła się tak dużym prestiżem, że zaopatrywała nawet polskie placówki dyplomatyczne. W 1952 roku, po nacjonalizacji, zmieniono nazwę na Zakłady Porcelany „Bogucice”, a w późniejszym okresie na „Porcelana Śląska”. Produkcji nie przerwano nawet podczas II wojny światowej. To właśnie z tej fabryki pochodzi m.in. fragment zastawy odnaleziony na Westerplatte. Produkcja porcelany została ostatecznie wstrzymana w 2009 roku w wyniku upadłości. Na szczęście, w 2012 roku dzięki Fundacji Giesche rozpoczęła się zakrojona na szeroką skalę rewitalizacja, która przywróciła postindustrialnemu kompleksowi nowe życie.
Artystyczne Dziedzictwo: Ikony Wzornictwa z Bogucic
Katowicka Fabryka Porcelany to nie tylko historia techniki i przemysłu, ale przede wszystkim spuścizna wybitnego wzornictwa, które na trwałe wpisało się w kanon polskiej sztuki użytkowej. Przez dekady fasony tworzone w Bogucicach wyznaczały trendy, odzwierciedlając zmieniające się style – od secesji po nowoczesny design powojenny.
Okres przedwojenny był czasem dynamicznego rozwoju i tworzenia projektów, które do dziś są poszukiwane przez kolekcjonerów.
- Serwis “Katowice” (Art Déco): Ten fason, zaprojektowany prawdopodobnie na początku lat 30. XX wieku, stał się wizytówką przedwojennego województwa śląskiego. Charakteryzował się prostą linią i ostrą krawędzią, będąc przykładem nowoczesnego, funkcjonalnego wzornictwa Art Déco, które ceniło sobie oszczędność zdobień i czystość formy.
- Figurki kameralne: Wytwórnia słynęła także z delikatnych, rzeźbiarskich figurek z białej, szkliwionej porcelany. Przykładem jest urzekająca figurka „Rusałka” z lat 30., która oddaje zwiewność i magiczną aurę estetyki tamtych czasów.
Po nacjonalizacji i zmianie nazwy na Zakłady Porcelany „Bogucice”, wzornictwo skupiło się na masowej produkcji, jednocześnie nie tracąc na jakości projektów. W tym okresie dominuje funkcjonalizm i nowoczesne formy.
- Serwisy dla Ambasad: Nawet w trudniejszych latach PRL, bogucicka porcelana utrzymywała wysoki status. Zakład dostarczał serwisy stołowe dla polskich placówek dyplomatycznych na całym świecie.
- Wzornictwo powojenne: Choć większość archiwów i projektów z wcześniejszego okresu zaginęła po wojnie, fabryka szybko odbudowała swoją pozycję, wprowadzając do produkcji nowoczesne i odważne na tle epoki fasony. To właśnie w tym czasie ceniono ceramikę użytkową o rzeźbiarskich formach – wazony, popielniczki czy zestawy do kawy, które dziś są klasyką polskiego designu.
Dzięki działalności fundacji, historyczna marka Giesche została przywrócona, a współczesna porcelana nawiązuje do dziedzictwa fabryki, łącząc tradycyjne wzory z kolekcjonerskimi i okolicznościowymi seriami.
Fabryka dzisiaj: Park Przemysłowo-Technologiczny z duszą
Obecnie Fabryka Porcelany w Katowicach to modelowy przykład udanej rewitalizacji zabytków poprzemysłowych. Kompleks, wpisany na Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego w 2017 roku, łączy historię z nowoczesnością, stając się jednym z najbardziej modnych i dynamicznych miejsc w regionie. Fabryka Porcelany funkcjonuje dziś jako małe “miasteczko”, które oferuje:
- Przestrzeń Kultury i Rozrywki: Fabryka regularnie gości koncerty, festiwale (np. Whisky & Food Festival), eventy modowe (KTW Fashion Week) oraz inne wydarzenia kulturalne i towarzyskie. Na dziedzińcu często odbywają się koncerty plenerowe.
- Gastronomia: Ważnym punktem jest Restauracja Prodiż, ale znajdziesz tu także inne lokale i kawiarnie. Komin fabryczny został zaadaptowany na potrzeby… pieca do pizzy!
- Zakupy i Usługi: Na terenie kompleksu działa salon z porcelaną Bogucice, gdzie można kupić zarówno klasyczne, jak i okolicznościowe serie, a także liczne showroomy wnętrzarskie, sklepy oraz punkty usługowe.
- Centrum Biznesowe: Większość zrewitalizowanych budynków pełni funkcje biurowe i jest siedzibą dla około 80 najemców, głównie z branży IT oraz agencji reklamowych i projektowych.
- Bajka Pana Kleksa: Interaktywna, edukacyjno-rozrywkowa przestrzeń na wyższych kondygnacjach, która przenosi w świat kultowej powieści dla dzieci.
Katowicka Fabryka Porcelany to żywica postindustrialnej transformacji – obowiązkowy punkt na mapie każdego, kto interesuje się historią przemysłu, designem i nowoczesną kulturą miejską. To miejsce, które udowadnia, że stare mury mogą tętnić nowym, ekscytującym życiem!
